नवी दिल्ली-वृत्तसेवा । केंद्रीय संरक्षण मंत्रालयाने भारतीय लष्कराच्या नेतृत्वात महत्त्वपूर्ण बदलाची घोषणा केली आहे. लेफ्टनंट जनरल धीरज सेठ यांची देशाच्या पुढील लष्करप्रमुखपदी नियुक्ती करण्यात आली असून, ते ३० जून २०२६ पासून भारतीय लष्कराची सर्वोच्च जबाबदारी स्वीकारणार आहेत. विद्यमान लष्करप्रमुख जनरल उपेंद्र द्विवेदी हे ३० जून रोजी निवृत्त होत असून, त्यानंतर धीरज सेठ हे लष्करप्रमुख पदाचा कार्यभार स्वीकारतील.
पीव्हीएसएम, यूवायएसएम, एव्हीएसएम या प्रतिष्ठित सैन्य सन्मानांनी गौरविण्यात आलेले लेफ्टनंट जनरल धीरज सेठ सध्या आर्मी स्टाफचे उपप्रमुख म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांच्या दीर्घ आणि उल्लेखनीय सैन्य कारकिर्दीचा विचार करून संरक्षण मंत्रालयाने त्यांच्यावर ही महत्त्वाची जबाबदारी सोपवली आहे.
लेफ्टनंट जनरल धीरज सेठ हे पुण्यातील खडकवासला येथील प्रतिष्ठित नॅशनल डिफेन्स अॅकॅडमीचे माजी विद्यार्थी आहेत. डिसेंबर १९८६ मध्ये त्यांना आर्मर्ड कोरमध्ये नियुक्ती मिळाली होती. जवळपास चार दशकांच्या त्यांच्या सैन्य सेवेत त्यांनी ऑपरेशनल कमांड, धोरणात्मक नियोजन, लष्करी क्षमता विकास आणि संस्थात्मक सुधारणांच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे.
भारतीय लष्कराच्या युद्धक्षमता वाढविणे आणि भविष्यातील आव्हानांसाठी सेनेला सज्ज करण्याच्या प्रक्रियेत धीरज सेठ यांची भूमिका महत्त्वपूर्ण राहिली आहे. त्यांनी विविध भौगोलिक आणि सामरिक परिस्थितींमध्ये सैन्याचे नेतृत्व केले आहे. त्यांच्या कमांड पदांमध्ये वाळवंटी क्षेत्रातील आर्मर्ड रेजिमेंट, पश्चिम थिएटरमधील आर्मर्ड ब्रिगेड तसेच जम्मू-काश्मीरमधील काउंटर-इन्सर्जन्सी फोर्सचा समावेश आहे.
लेफ्टनंट जनरल पदावर असताना त्यांनी भारतीय लष्कराच्या प्रमुख स्ट्राइक फॉर्मेशनपैकी एक असलेल्या सुदर्शन चक्र कोरचे नेतृत्व केले. त्यानंतर त्यांनी दिल्ली एरियाचे जनरल ऑफिसर कमांडिंग म्हणून जबाबदारी सांभाळली. या काळात त्यांनी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील महत्त्वाच्या सैन्य सहकार्याच्या जबाबदाऱ्या पार पाडल्या.
आर्मी कमांडर म्हणून त्यांनी साउथ वेस्टर्न कमांड आणि सदर्न कमांड या दोन्ही महत्त्वाच्या ऑपरेशनल कमांडचे नेतृत्व केले आहे. दोन प्रमुख आर्मी कमांडची जबाबदारी सांभाळण्याचा दुर्मिळ मान त्यांना मिळाला आहे. ऑपरेशनल प्लॅनिंग, फोर्स मॅनेजमेंट आणि संरक्षण क्षमतांच्या विकासामध्ये त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे.
भारतीय लष्कराच्या आधुनिकीकरणाच्या प्रक्रियेतही लेफ्टनंट जनरल धीरज सेठ यांचे योगदान उल्लेखनीय राहिले आहे. आर्मी हेडक्वार्टर्समधील स्ट्रॅटेजिक प्लॅनिंग आणि क्षमता विकासाशी संबंधित महत्त्वाच्या पदांवर त्यांनी काम केले आहे. भविष्यातील युद्धपद्धती, अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर आणि लष्कराच्या दीर्घकालीन गरजांनुसार क्षमता निर्माण करण्यासाठी त्यांनी महत्त्वाचे योगदान दिले आहे.
सैन्य शिक्षणाच्या क्षेत्रातही धीरज सेठ यांनी उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. त्यांनी हायर कमांड कोर्स आणि नॅशनल डिफेन्स कॉलेजचे शिक्षण पूर्ण केले आहे. तसेच फ्रान्समधील पॅरिस येथील प्रतिष्ठित कमांड अँड स्टाफ कोर्समध्येही त्यांनी सहभाग घेतला आहे. या शिक्षणामुळे त्यांचा व्यापक सामरिक दृष्टिकोन आणि आंतरराष्ट्रीय संरक्षण व्यवस्थेची समज अधिक मजबूत झाली आहे.
लेफ्टनंट जनरल धीरज सेठ यांच्या नियुक्तीमुळे भारतीय लष्कराला अनुभवी, धोरणात्मक विचारसरणी असलेले आणि आधुनिकीकरणावर भर देणारे नेतृत्व मिळणार आहे. ३० जून २०२६ पासून ते देशाच्या २९ लाखांहून अधिक जवानांच्या भारतीय लष्कराचे नेतृत्व करतील.
