जळगाव-लाईव्ह ट्रेंड्स न्यूज प्रतिनिधी । विशेष सखोल पुनरावृत्ती अर्थात SIR प्रक्रियेच्या माध्यमातून मतदारांच्या नावांबाबत अनियमितता होत असल्याचा आरोप करत गांधी गार्डन ते जिल्हाधिकारी कार्यालयापर्यंत मोर्चा काढून जळगाव शहर व जिल्हा काँग्रेसच्या वतीने जिल्हाधिकाऱ्यांना निवेदन देण्यात आले. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांना पदावरून बडतर्फ करून त्यांच्यावर कारवाई करावी, अशी मागणी या निवेदनातून करण्यात आली आहे. काँग्रेसने निवडणूक प्रक्रियेतील पारदर्शकता आणि मतदारांच्या हक्कांच्या संरक्षणाचा मुद्दा उपस्थित केला आहे.
निवेदनात भारतातील लोकशाही व्यवस्थेत स्वतंत्र आणि निष्पक्ष निवडणुकांना महत्त्व असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. निवडणूक आयोगाने निष्पक्षपणे काम करणे अपेक्षित असताना सध्याच्या कार्यपद्धतीबाबत प्रश्न निर्माण झाल्याचा दावा काँग्रेसने केला आहे. SIR प्रक्रियेच्या माध्यमातून मोठ्या प्रमाणात मतदारांची नावे वगळली जात असल्याचा आरोपही निवेदनात करण्यात आला आहे. दरम्यान, The Indian Expressच्या २३ सप्टेंबर २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या तपासणी अहवालानुसार, निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंग संधू आणि विवेक जोशी यांनी मागील दहा महिन्यांत किमान १४ वेळा आयोगातील काही निर्णयांवर अधिकृत आक्षेप नोंदवले होते. या आक्षेपांमध्ये नवीन मतदारांची नोंदणी, मतदारांची नावे वगळणे व पुनर्स्थापित करणे, SIR प्रक्रिया आणि निवडणूक आयोगाच्या IT प्रणालीच्या केंद्रीकरणाशी संबंधित मुद्द्यांचा समावेश असल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.
या अहवालानुसार, दोन्ही निवडणूक आयुक्तांनी काही निर्णय त्यांच्या माहितीशिवाय घेण्यात आल्याबाबत आक्षेप नोंदवले होते. तसेच मतदार यादी व्यवस्थापनातील IT प्रणाली अधिक केंद्रीकृत करण्याबाबतही त्यांनी चिंता व्यक्त केल्याचे वृत्त आहे. या प्रकरणामुळे निवडणूक आयोगाच्या अंतर्गत निर्णयप्रक्रियेबाबत सार्वजनिक चर्चेला सुरुवात झाली आहे. निवडणूक आयोगाने मात्र या संदर्भातील आरोपांवर आपली बाजू मांडताना आयोगातील निर्णय एकमताने घेतले जात असल्याचे म्हटले आहे. २६ सप्टेंबरच्या स्पष्टीकरणात आयोगाने अंतर्गत चर्चेतील निरीक्षणे ही निर्णयप्रक्रियेचा भाग असल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे काँग्रेसने केलेले आरोप आणि निवडणूक आयोगाची भूमिका यामध्ये मतभेद असल्याचे दिसून येते.
काँग्रेसच्या निवेदनात पश्चिम बंगाल, बिहार तसेच महाराष्ट्रातील मतदार यादीबाबत विविध आरोप करण्यात आले आहेत. विशेषतः महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०२४ च्या संदर्भात मोठ्या प्रमाणात बोगस मतदार वाढवण्यात आल्याचा आरोप पक्षाने केला आहे. हे आरोप काँग्रेसने राजकीय पातळीवर यापूर्वीही मांडले असून, त्यासंदर्भात विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी निवडणूक प्रक्रियेबाबत प्रश्न उपस्थित केले होते. या आरोपांवर भाजपने ते निराधार असल्याचे म्हटले आहे. SIR प्रक्रियेत मतदारांची नावे वगळताना पात्र मतदारांचा हक्क बाधित होऊ नये, अशी काँग्रेसची भूमिका आहे. मतदार यादीतील दुरुस्ती ही पारदर्शक पद्धतीने, संबंधित मतदारांना आवश्यक संधी देऊन आणि कायदेशीर प्रक्रियेचे पालन करून व्हावी, अशी मागणी निवेदनातून करण्यात आली आहे.
काँग्रेसने मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यावर गंभीर आरोप करत त्यांच्या पदावरून बडतर्फीची तसेच अटकेची मागणी केली आहे. या मागणीच्या समर्थनार्थ पक्षाने SIR प्रक्रियेतील मतदारांची नावे वगळणे आणि निवडणूक आयोगातील कथित मतभेदांचा संदर्भ दिला आहे. मात्र, या आरोपांबाबत अंतिम निष्कर्ष संबंधित अधिकृत चौकशी, कायदेशीर प्रक्रिया किंवा सक्षम संस्थांच्या निर्णयातूनच स्पष्ट होऊ शकतो. लोकशाही आणि संविधानाच्या संरक्षणासाठी निवडणूक प्रक्रिया पारदर्शक असणे आवश्यक असल्याचे काँग्रेसने निवेदनात म्हटले आहे. मतदार यादीतील बदलांमुळे पात्र नागरिकांचा मतदानाचा अधिकार बाधित होऊ नये, यासाठी निवडणूक यंत्रणेने अधिक स्पष्टता आणि उत्तरदायित्व ठेवावे, अशी मागणीही करण्यात आली आहे.
या निवेदनावर प्रभारी आशिफ बेग मिर्झा, जिल्हाध्यक्ष (पूर्व) धनंजय चौधरी, जिल्हाध्यक्ष (पश्चिम) अविनाश भालेराव, जळगाव शहर जिल्हाध्यक्ष जमील शेख, मुक्ती हारून, ज्ञानेश्वर कोळी, जगदीश गाढे, नंदू देशमुख, अनंत पिरिहार, चंद्रकांत पाटील, राहुल भालेराव, उदय पाटील, राजस कोतवाल, मो. हुसेफ कादरी, अमजद पठाण, विशू घोडेश्वर, विशाल पवार, उद्धव वाणी आदींच्या स्वाक्षऱ्या आहेत. निवेदनाच्या प्रती राष्ट्रपती आणि महाराष्ट्राच्या राज्यपालांकडेही पाठविण्यात आल्या आहेत.
