पारोळा-लाईव्ह ट्रेंड्स न्यूज प्रतिनिधी । पर्यावरण संवर्धनासाठी मोठ्या योजना आणि उपक्रमांचीच गरज असते असे नाही, तर लहान वयातील मुलांनी केलेल्या छोट्या प्रयत्नांतूनही निसर्ग संवर्धनाची मोठी चळवळ उभी राहू शकते, याचा प्रेरणादायी प्रत्यय तामसवाडी विद्यालयातील विद्यार्थ्यांनी दिला आहे. सीडबॉल्स कॅम्पेन–२०२६ अंतर्गत विद्यार्थ्यांनी स्वतः तयार केलेल्या सीडबॉल्सचे शाळेच्या परिसरात रोपण केले. विशेष म्हणजे, अवघ्या २० ते २८ दिवसांत या सीडबॉल्समधून अनेक छोटी रोपे अंकुरल्याने विद्यार्थ्यांच्या पर्यावरणप्रेमाला निसर्गाने जणू हिरवा कौल दिला आहे.
शहराच्या आजूबाजूच्या जंगल परिसरातही सीडबॉल्स कॅम्पेन–२०२६ अंतर्गत विविध ठिकाणी सीडबॉल्सचे रोपण करण्यात येत आहे. या उपक्रमांतर्गत निवडक क्षेत्रांची नियमित पाहणी करून सीडबॉल्सच्या अंकुरणाचे प्रमाण, त्यातून तयार होणाऱ्या रोपांची संख्या आणि यशस्वी रोपणाचे प्रमाण निश्चित करण्याचे काम केले जात आहे. त्यामुळे हा उपक्रम केवळ सीडबॉल्स तयार करून किंवा जंगल परिसरात टाकण्यापुरता मर्यादित न राहता त्याच्या परिणामांचे शास्त्रीय पद्धतीने निरीक्षण करण्यावरही भर देत आहे. याच उपक्रमाचा एक भाग म्हणून ना. शी. मंडळाच्या तामसवाडी विद्यालयात विद्यार्थ्यांसाठी सीडबॉल्स निर्मिती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले. या कार्यशाळेत विद्यार्थ्यांना सीडबॉल्स तयार करण्याची प्रक्रिया, त्यामागील संकल्पना, त्यांचे महत्त्व तसेच पर्यावरण संवर्धनातील त्यांची भूमिका याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले. प्रत्यक्ष कृतीच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना पर्यावरण संवर्धनाची संकल्पना समजावून देण्यात आली. कार्यशाळेनंतर विद्यार्थ्यांनी स्वतः तयार केलेल्या सीडबॉल्सचे शाळेच्या परिसरात रोपण केले. शाळा उपक्रम प्रमुख संदीप पवार यांच्या निरीक्षणाखाली विद्यार्थ्यांनी संपूर्ण उपक्रमात उत्स्फूर्त सहभाग घेतला. सीडबॉल्सचे रोपण केल्यानंतर त्यांची नियमित पाहणी करण्यात आली. विद्यार्थ्यांनी आपल्या हाताने तयार केलेल्या सीडबॉल्सच्या वाढीची उत्सुकतेने नोंद घेतली.
विशेष म्हणजे, सीडबॉल्सचे रोपण केल्यानंतर अवघ्या २० ते २८ दिवसांच्या कालावधीत त्यातून अनेक रोपे अंकुरताना दिसून आली. आपल्या हाताने तयार केलेल्या सीडबॉल्समधून रोप उगवताना पाहण्याचा अनुभव विद्यार्थ्यांसाठी विशेष आनंददायी ठरला. या अनुभवातून विद्यार्थ्यांना पर्यावरण संवर्धनाची केवळ पुस्तकी माहिती न मिळता निसर्गाच्या प्रत्यक्ष प्रक्रियेचा अनुभव घेता आला. चिमुकल्या हातांनी केलेली निसर्गसेवा आणि त्याला निसर्गाने दिलेला सुंदर प्रतिसाद, अशी भावना या उपक्रमातून व्यक्त होत आहे. आज अंकुरलेली ही छोटी रोपे भविष्यात मोठी झाडे बनून परिसराला हिरवाईची छाया देतील, असा विश्वास व्यक्त करण्यात येत आहे. विद्यार्थ्यांच्या या उपक्रमामुळे शाळेच्या परिसरात पर्यावरणपूरक वातावरण निर्माण होण्यासही हातभार लागला आहे.
पर्यावरण संवर्धनाची जबाबदारी केवळ प्रशासन, स्वयंसेवी संस्था किंवा पर्यावरण क्षेत्रात काम करणाऱ्या संस्थांची नसून प्रत्येक नागरिकाची आहे. लहान वयातच विद्यार्थ्यांमध्ये निसर्गाविषयी प्रेम, वृक्षसंवर्धनाची जाणीव आणि पर्यावरणाप्रती जबाबदारी निर्माण करणे आवश्यक आहे. या दृष्टीने सीडबॉल्स कॅम्पेन–२०२६ हा उपक्रम विद्यार्थ्यांसाठी अनुभवाधारित आणि प्रेरणादायी ठरत आहे. सीडबॉल्सच्या माध्यमातून कमी श्रमात मोठ्या प्रमाणावर वृक्षनिर्मितीची संधी उपलब्ध होऊ शकते. विद्यार्थ्यांनी या उपक्रमात प्रत्यक्ष सहभाग घेतल्यामुळे त्यांच्यामध्ये पर्यावरणपूरक विचारांची रुजवण होत आहे. भविष्यात अशा उपक्रमांचा विस्तार अधिक क्षेत्रांमध्ये झाल्यास स्थानिक पातळीवर हिरवाई वाढविण्यास आणि पर्यावरण संवर्धनाच्या प्रयत्नांना बळ देण्यास मदत होऊ शकते.
