जळगाव-लाईव्ह ट्रेंडस न्यूज प्रतिनिधी । अमेरिका, इस्त्रायल आणि इराण यांच्यात वाढलेल्या तणावाचा थेट परिणाम भारतातील स्वयंपाकाच्या गॅस पुरवठ्यावर दिसून येत आहे. मार्च महिन्यात घरगुती LPG वापरात तब्बल १३ टक्क्यांची घट नोंदवली गेली असून, यामागे आखाती भागातील पुरवठा साखळी विस्कळीत होणे हे प्रमुख कारण मानले जात आहे.
पेट्रोलियम मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, मार्च 2026 मध्ये देशातील LPG वापर 2.379 दशलक्ष टन इतका राहिला. गेल्या वर्षी याच महिन्यात हा आकडा 2.729 दशलक्ष टन होता. त्यामुळे वापरात लक्षणीय घट झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
या घटीमागील प्रमुख कारण म्हणजे Strait of Hormuz हा महत्त्वाचा जलमार्ग बंद होणे. हा मार्ग पर्शियन आखात आणि ओमानच्या आखाताला जोडतो आणि जगातील सुमारे २०% पेट्रोलियम वाहतूक याच मार्गाने होते. अमेरिका-इराण तणावामुळे या मार्गावर अडथळे निर्माण झाले असून, त्यामुळे सौदी अरेबिया आणि UAE कडून होणारा LPG पुरवठा मोठ्या प्रमाणात प्रभावित झाला आहे.
PPAC च्या डेटानुसार, मार्चमध्ये घरगुती LPG विक्रीत 8.1% घट होऊन ती 2.219 दशलक्ष टन झाली. याउलट व्यावसायिक वापरकर्त्यांच्या गॅस विक्रीत जवळपास 48% घट झाली आहे. घाऊक LPG विक्रीत तर तब्बल 75.5% घट नोंदवली गेली आहे.
सरकारने घरगुती ग्राहकांना प्राधान्य देण्यासाठी हॉटेल्स, उद्योग आणि व्यावसायिक क्षेत्रातील गॅस पुरवठा कमी केला असल्याचे सांगितले जाते. अधिकृत स्तरावर पुरवठा सुरळीत असल्याचा दावा केला जात असला, तरी आकडेवारी वेगळीच स्थिती दर्शवते.
पुरवठ्यातील तूट भरून काढण्यासाठी सरकारने रिफायनरीजना पेट्रोकेमिकल्सऐवजी LPG उत्पादन वाढवण्याचे निर्देश दिले आहेत. यामुळे मार्चमध्ये देशांतर्गत उत्पादन 1.4 दशलक्ष टनांपर्यंत वाढले, जे मागील वर्षी 1.1 दशलक्ष टन होते.
संपूर्ण आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये LPG चा एकूण वापर मात्र 6% वाढून 33.212 दशलक्ष टन झाला आहे. स्वच्छ इंधनाला दिलेले प्रोत्साहन यामागील प्रमुख कारण मानले जाते.
दरम्यान, LPG पुरवठ्यावर परिणाम झाला असला तरी पेट्रोल आणि डिझेलच्या मागणीत वाढ दिसून आली आहे.
- पेट्रोल विक्री 7.6% वाढून 3.78 दशलक्ष टन झाली
- डिझेल वापर 8.1% वाढून 8.727 दशलक्ष टन झाला
हवाई उड्डाणांवर निर्बंध आल्यामुळे जेट इंधनचा वापर मात्र स्थिर राहिला आहे.
भारत आपल्या LPG गरजेपैकी सुमारे 60% आयात करतो, आणि त्यातील मोठा हिस्सा Strait of Hormuz मार्गे येतो. त्यामुळे या भागातील कोणताही संघर्ष भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी गंभीर ठरू शकतो.
एकूणच, आंतरराष्ट्रीय राजकीय तणावाचा थेट परिणाम भारतातील सामान्य नागरिकांच्या स्वयंपाकघरापर्यंत पोहोचत असल्याचे या आकडेवारीवरून स्पष्ट होत आहे. पुढील काळात परिस्थिती कशी बदलते, याकडे देशाचे लक्ष लागले आहे.
