ताडोबा जनगणनेत ४२ वाघ, १३ बिबट्यांनी वाढवली अभयारण्याची शान

कडक उन्हाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर पाणवठ्यांवर एकत्र येणाऱ्या वन्यजीवांचे निरीक्षण करून त्यांच्या संख्येचे मूल्यांकन करण्यासाठी ही मचान जनगणना केली जाते. या उपक्रमात वन विभागासोबतच नागरिकांनीही उत्स्फूर्त सहभाग नोंदवला. गाभा क्षेत्रात ९९ मचाने उभारण्यात आली होती, ज्यावर २०१ वन कर्मचारी कार्यरत होते. तर बफर क्षेत्रात ६९ मचाने असून त्यापैकी ५४ मचाने ऑनलाइन आरक्षित करण्यात आली होती, ज्यामध्ये २१० नागरिक सहभागी झाले.

जनगणनेत विविध प्रजातींचे मोठ्या प्रमाणावर दर्शन झाले. एकूण दर्शनांपैकी शाकाहारी प्राणी ३,०८९ (५३.६%), सर्वभक्षी १,५०० (२६%), पक्षी ५७३ (९.९%), महाकाय मांसाहारी २०९ (३.६%) आणि लहान मांसाहारी २१२ (३.७%) इतकी नोंद झाली. वाघांमध्ये गाभा क्षेत्रात १९ आणि बफर क्षेत्रात २३ वाघांचे दर्शन झाले, तर बिबट्यांमध्ये गाभा क्षेत्रात ५ आणि बफर क्षेत्रात ८ बिबट्यांची नोंद झाली. ही आकडेवारी ताडोबातील भक्षक प्रजातींची मजबूत उपस्थिती दर्शवते.

अभयारण्यात भक्ष्य साखळीही भक्कम असल्याचे या जनगणनेतून स्पष्ट झाले आहे. चितळांचे १,७०० हून अधिक, सांबरांचे ६०० हून अधिक आणि गव्यांचे ५०० हून अधिक दर्शन झाले. याशिवाय नीलगाय, भेकर, रानडुक्कर, मगर आणि विविध पक्ष्यांचीही नोंद करण्यात आली आहे. यावरून ताडोबात भक्ष्य-भक्षक यांच्यातील संतुलन मजबूत असल्याचे दिसून येते.

या जनगणनेबाबत क्षेत्र संचालक प्रभुनाथ शुक्ला यांनी सांगितले की, “या उपक्रमातून मिळालेला डेटा वन्यजीव संवर्धन आणि अधिवास व्यवस्थापनासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.” ताडोबातील ही मचान जनगणना म्हणजे निसर्गाच्या समृद्धतेचा जिवंत पुरावा असून, वाघ आणि बिबट्यांच्या वाढत्या उपस्थितीमुळे अभयारण्याची ओळख अधिक बळकट होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

एकंदरीत, ताडोबा-अंधारी व्याघ्र अभयारण्यात झालेली ही जनगणना राज्यातील वन्यजीव संवर्धनाच्या दृष्टीने सकारात्मक संकेत देणारी ठरली असून, भविष्यातही अशाच उपक्रमांमुळे जैवविविधतेचे संरक्षण अधिक सक्षम होणार आहे.