यावल-लाईव्ह ट्रेंड्स न्यूज प्रतिनिधी । जिद्द, चिकाटी, संयम आणि ध्येयाप्रती असलेली निष्ठा यांच्या जोरावर कोणत्याही वयात यशाचे शिखर गाठता येते, हे डॉ. मनिषा महाजन यांनी आपल्या कर्तृत्वातून सिद्ध करून दाखवले आहे. वयाच्या ३७ व्या वर्षी कौटुंबिक जबाबदाऱ्या, वैद्यकीय सेवेतील अनुभव, आरोग्यविषयक अडचणी आणि शिक्षणाचा प्रचंड ताण अशा अनेक आव्हानांवर मात करत त्यांनी मुंबईतील प्रतिष्ठित नायर वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालयातून एम.डी. सायकियाट्री ही पदव्युत्तर पदवी संपादन केली आहे. किनगाव प्राथमिक आरोग्य केंद्रात सलग पाच वर्षे ग्रामीण भागातील रुग्णांची सेवा केल्यानंतर त्यांनी उच्च शिक्षणासाठी मुंबई गाठली. त्यांच्या या यशाचे जळगाव जिल्ह्यातून विशेष कौतुक होत असून, त्यांचा प्रवास महिला, विद्यार्थी आणि ग्रामीण भागातील वैद्यकीय अधिकाऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
एमबीबीएसचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर डॉ. मनिषा महाजन यांनी सुमारे दहा वर्षे वैद्यकीय क्षेत्रात सेवा बजावली. या काळात त्यांना ग्रामीण भागातील रुग्णांच्या विविध आरोग्यविषयक समस्या जवळून अनुभवता आल्या. विशेषतः मानसिक आरोग्याशी संबंधित समस्यांचे वाढते प्रमाण, त्याबाबत असलेली अनभिज्ञता आणि ग्रामीण भागात मानसोपचारतज्ज्ञांची मर्यादित उपलब्धता त्यांच्या लक्षात आली. केवळ प्राथमिक उपचारांपुरते मर्यादित न राहता मानसिक आरोग्याच्या क्षेत्रात विशेष ज्ञान संपादन करून रुग्णांना अधिक प्रभावी आणि दर्जेदार उपचार देता यावेत, या उद्देशाने त्यांनी पुन्हा उच्च शिक्षण घेण्याचा निर्णय घेतला.
वयाच्या ३७ व्या वर्षी पदव्युत्तर वैद्यकीय शिक्षणाचा निर्णय घेणे आणि त्यासाठी मुंबईतील नायर वैद्यकीय महाविद्यालय व रुग्णालयात प्रवेश मिळवणे, हे त्यांच्या प्रवासातील महत्त्वाचे वळण ठरले. वैद्यकीय पदव्युत्तर शिक्षण हे अत्यंत मेहनतीचे आणि जबाबदारीचे असते. रुग्णालयातील नियमित रुग्णसेवा, रात्रपाळ्या, अपुरी झोप, सततचा अभ्यास, परीक्षा आणि विविध वैद्यकीय जबाबदाऱ्या यांचा समतोल राखणे आवश्यक असते. अशा कठीण परिस्थितीतही डॉ. महाजन यांनी आपले ध्येय डोळ्यांसमोर ठेवून शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले. या शैक्षणिक प्रवासात त्यांच्यासमोर केवळ व्यावसायिक आव्हानेच नव्हती, तर कौटुंबिक जबाबदाऱ्याही होत्या. त्यांचा मुलगा कु. पृथ्वीराज याने याच वर्षी सीबीएसई बोर्डाच्या दहावीच्या परीक्षेत ८० टक्के गुण मिळवले. मुलाच्या शैक्षणिक वाटचालीसोबत स्वतःचे वैद्यकीय शिक्षण सांभाळण्याची जबाबदारी त्यांनी समर्थपणे पार पाडली. याच काळात त्यांच्या वैवाहिक जीवनाचीही नव्याने सुरुवात झाली. कौटुंबिक जबाबदाऱ्या, आरोग्यविषयक अडचणी आणि वैद्यकीय शिक्षणाचा ताण अशा अनेक प्रतिकूल परिस्थितींना सामोरे जात त्यांनी एम.डी. सायकियाट्रीची पदवी संपादन केली. त्यामुळे त्यांचे हे यश केवळ शैक्षणिक उपलब्धी नसून इच्छाशक्ती आणि आत्मविश्वासाचे प्रतीक मानले जात आहे.
डॉ. मनिषा महाजन यांनी किनगाव प्राथमिक आरोग्य केंद्रात सलग पाच वर्षे वैद्यकीय सेवा बजावली. ग्रामीण भागातील नागरिकांना आरोग्यसेवा उपलब्ध करून देताना त्यांनी समाजाप्रती असलेली आपली बांधिलकी जपली. त्यांच्या कार्यकाळात किनगाव येथील नवीन ग्रामीण रुग्णालयाच्या इमारतीचे बांधकाम पूर्ण झाले. ग्रामीण आरोग्य व्यवस्थेच्या दृष्टीने ही महत्त्वपूर्ण बाब ठरली. प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील सेवेदरम्यान त्यांनी ग्रामीण भागातील आरोग्यविषयक गरजा, रुग्णांच्या अडचणी आणि तज्ज्ञ वैद्यकीय सेवांची आवश्यकता यांचा जवळून अभ्यास केला. त्यांच्या किनगाव येथील कार्यकाळातील विशेष उल्लेखनीय उपक्रम म्हणजे आयुष्मान भारत योजनेंतर्गत आयोजित करण्यात आलेले भव्य आरोग्य शिबिर. उच्च शिक्षणासाठी मुंबईला रवाना होण्याच्या सुमारे एक महिना आधी या शिबिराचे आयोजन करण्यात आले होते. या शिबिरात एकाच दिवशी सुमारे चार हजार नागरिकांची आरोग्य तपासणी करण्यात आली. विविध वैद्यकीय शाखांतील तज्ज्ञ डॉक्टरांनी या उपक्रमात सहभाग घेतला. त्यामुळे परिसरातील नागरिकांना एकाच ठिकाणी विविध प्रकारच्या आरोग्य तपासण्या, वैद्यकीय सल्ला आणि तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन मिळाले.
किनगाव परिसरात एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर आयोजित करण्यात आलेला हा आरोग्य उपक्रम नागरिकांसाठी विशेष ठरला. ग्रामीण भागातील सर्वसामान्य नागरिकांना मोठ्या शहरांमध्ये जाऊन तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे अनेकदा आर्थिक आणि प्रवासाच्या दृष्टीने कठीण असते. अशा नागरिकांना एकाच ठिकाणी विविध वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने या शिबिराचे महत्त्व मोठे होते. डॉ. महाजन यांच्या वैद्यकीय सेवाकाळातील हा उपक्रम त्यांच्या सामाजिक बांधिलकीची साक्ष देणारा ठरला.
डॉ. महाजन यांच्या या यशामागे त्यांच्या कुटुंबीयांची भक्कम साथ महत्त्वाची ठरली. त्यांच्या आई श्रीमती प्रमिला महाजन, पती श्री. अनिरुद्ध महाजन आणि मुलगा कु. पृथ्वीराज यांनी संपूर्ण प्रवासात त्यांना मोलाचा आधार दिला. शिक्षणातील व्यस्त दिनक्रम, रात्रपाळ्या, अभ्यासाचा ताण आणि आरोग्यविषयक अडचणींच्या काळात कुटुंबीयांनी त्यांना मानसिक बळ दिले. त्यांच्या ध्येयावर विश्वास ठेवत प्रत्येक टप्प्यावर प्रोत्साहन दिले. त्यामुळेच कठीण परिस्थितीतही त्या आपले शिक्षण पूर्ण करू शकल्या. या सर्वांच्या प्रेमाची, सहकार्याची आणि समजुतीची त्यांनी मनापासून कृतज्ञता व्यक्त केली आहे. याशिवाय मुंबईतील नायर वैद्यकीय महाविद्यालयातील प्राध्यापक, मार्गदर्शक, वरिष्ठ डॉक्टर, कनिष्ठ सहकारी आणि सहाध्यायी यांचेही त्यांनी आभार मानले आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनामुळे आणि सहकार्यामुळे शैक्षणिक प्रवास अधिक समृद्ध झाल्याची भावना डॉ. महाजन यांनी व्यक्त केली.
आज ग्रामीण भागात मानसिक आरोग्याबाबत जागरूकतेचा अभाव, सामाजिक गैरसमज आणि प्रशिक्षित मानसोपचारतज्ज्ञांची मर्यादित उपलब्धता ही मोठी आव्हाने आहेत. नैराश्य, चिंताविकार, व्यसनाधीनता आणि इतर मानसिक आरोग्यविषयक समस्यांचे वेळेवर निदान होणे तसेच योग्य समुपदेशन व उपचार मिळणे अत्यंत आवश्यक आहे. अशा परिस्थितीत ग्रामीण वैद्यकीय सेवेचा प्रत्यक्ष अनुभव आणि मानसोपचारशास्त्रातील विशेष पदव्युत्तर शिक्षण यांचा संगम डॉ. महाजन यांच्या पुढील कार्यासाठी उपयुक्त ठरणार आहे. मानसिक आरोग्य जनजागृती, व्यसनमुक्ती, समुपदेशन, मानसिक आजारांचे वेळेवर निदान आणि आत्महत्या प्रतिबंधक जनजागृती अशा विविध क्षेत्रांत त्यांच्या ज्ञानाचा उपयोग होऊ शकतो. त्यांनी पुन्हा जळगाव जिल्ह्यातील ग्रामीण भागात येऊन आपल्या अनुभवाचा आणि विशेष ज्ञानाचा उपयोग स्थानिक नागरिकांच्या मानसिक आरोग्य सेवेसाठी करावा, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
