फेकरी-लाईव्ह ट्रेंड्स न्यूज प्रतिनिधी । नागरिकांच्या सुरक्षिततेसोबतच निसर्गातील वन्यजीवांचे संरक्षण करण्याची सामाजिक बांधिलकी जपत फेकरी येथील सर्पमित्र दीपक वाघ अविरतपणे जनसेवा करत आहेत. घर, कार्यालय किंवा परिसरात साप आढळल्याची माहिती मिळताच दिवस असो वा मध्यरात्र, वेळेचे कोणतेही बंधन न ठेवता घटनास्थळी धाव घेऊन सापांना सुरक्षितपणे पकडण्याचे आणि त्यांना वाचविण्याचे काम ते सातत्याने करत आहेत. अलीकडेच फेकरी आणि निंभोरा परिसरात दोन ठिकाणी अत्यंत विषारी घोणस साप आढळून आल्यानंतर दीपक वाघ यांनी तत्परतेने मदत केली. त्यांच्या या कार्याचे परिसरातील नागरिकांकडून कौतुक होत आहे.
साप दिसताच अनेक नागरिक घाबरून जातात. काही वेळा भीतीपोटी सापाला मारण्याचा प्रयत्न केला जातो, तर काही जण त्याला पकडण्यासाठी स्वतःहून पुढे सरसावतात. मात्र, अशा कृतीमुळे नागरिकांच्या जीविताला धोका निर्माण होऊ शकतो आणि पर्यावरणाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असलेल्या वन्यजीवांचाही जीव जाऊ शकतो. ही परिस्थिती लक्षात घेऊन सर्पमित्र दीपक वाघ सापांना न मारता सुरक्षितपणे पकडून त्यांच्या संरक्षणासाठी प्रयत्नशील आहेत.
फेकरी, दीपनगर, निंभोरा, साक्री, पिंप्रीसेकम तसेच लगतच्या गावांमध्ये घरांमध्ये, कार्यालयांत आणि मानवी वस्तीजवळ साप आढळल्याच्या घटना समोर येत आहेत. अशा वेळी नागरिकांकडून दीपक वाघ यांच्याशी संपर्क साधला जातो. नागरिकांच्या मदतीसाठी तातडीने धाव घेऊन सापांना सुरक्षितपणे पकडण्याचे काम ते करतात. त्यांच्या या तत्पर सेवेमुळे नागरिकांना दिलासा मिळत असून, सापांना विनाकारण मारले जाण्यापासून वाचविण्यासही मदत होत आहे. अलीकडेच फेकरी येथील भूषण सातव यांच्या घरामध्ये विषारी घोणस जातीचा साप आढळून आला. घरात साप दिसल्याने कुटुंबीयांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले. त्याचप्रमाणे निंभोरा परिसरातील उन्मेश पाटील यांच्या कार्यालयामध्येही घोणस साप आढळून आला. दोन्ही ठिकाणी परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन सर्पमित्र दीपक वाघ यांनी घटनास्थळी पोहोचत सापांना सुरक्षितपणे पकडण्याची कार्यवाही केली. या घटनांमुळे सर्पमित्रांच्या तत्परतेचे आणि वन्यजीव संरक्षणातील त्यांच्या भूमिकेचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले.
घोणस हा भारतातील अत्यंत विषारी सापांपैकी एक असून, त्याच्या दंशामुळे गंभीर वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थिती उद्भवू शकते. त्यामुळे अशा सापांना पकडण्याचा प्रयत्न सामान्य नागरिकांनी करू नये. साप आढळल्यास त्याच्यापासून सुरक्षित अंतर राखावे, गर्दी करू नये आणि प्रशिक्षित सर्पमित्र किंवा संबंधित वनविभागाची मदत घ्यावी. सापाला हाताळण्याचे काम योग्य प्रशिक्षण आणि आवश्यक सुरक्षा साधने असलेल्या व्यक्तींनीच करणे महत्त्वाचे आहे. सापांविषयी असलेली भीती दूर करून नागरिकांमध्ये योग्य माहिती आणि जनजागृती निर्माण करणेही तितकेच आवश्यक आहे. प्रत्येक साप विषारी नसतो; मात्र सापाची जात निश्चितपणे ओळखता येत नसेल, तर त्याला हात लावणे टाळावे. साप दिसल्यावर त्याला मारण्याऐवजी सुरक्षित पद्धतीने त्याची सुटका करण्यासाठी तज्ज्ञांची मदत घेणे हा नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा आणि जैवविविधतेच्या संरक्षणाचा योग्य मार्ग आहे.
दीपक वाघ यांचे कार्य केवळ साप पकडण्यापुरते मर्यादित नसून, नागरिकांच्या मनातील भीती कमी करणे आणि वन्यजीवांविषयी संवेदनशीलता वाढविणे, या दृष्टीनेही महत्त्वाचे आहे. कोणताही गाजावाजा न करता सामाजिक बांधिलकी जपत ते करत असलेली सेवा परिसरातील नागरिकांसाठी दिलासादायक ठरत आहे. त्यांच्या कार्यामुळे सापांना जीवदान देण्यासोबतच मानव आणि वन्यजीव यांच्यातील संघर्ष टाळण्याचा सकारात्मक संदेशही दिला जात आहे.
