मुंबई । मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण अभिनयाने प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजविणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे आज गुरुवार, दि. 8 ऑक्टोबर रोजी निधन झाले. ते 75 वर्षांचे होते. त्यांच्या निधनाच्या वृत्ताने मराठीसह संपूर्ण भारतीय चित्रपटसृष्टीवर शोककळा पसरली आहे.
प्राथमिक माहितीनुसार, गोव्यातील निवासस्थानी नाना पाटेकर यांना गुरुवारी पहाटे अचानक तीव्र हृदयविकाराचा झटका आला. ते बेशुद्ध अवस्थेत आढळल्यानंतर त्यांना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. डॉक्टरांनी त्यांना वाचविण्यासाठी सुमारे 45 मिनिटे प्रयत्न केले; मात्र सकाळी सुमारे 5.20 वाजता त्यांना मृत घोषित करण्यात आले. त्यांच्या मृत्यूबाबत मेडिको-लीगल प्रकरण नोंदविण्यात आले असून शवविच्छेदनानंतर अधिकृत वैद्यकीय तपशील स्पष्ट होणार असल्याचे वृत्त आहे.
नाना पाटेकर यांचे मूळ नाव विश्वनाथ पाटेकर. 1 जानेवारी 1951 रोजी महाराष्ट्रात जन्मलेल्या नाना पाटेकर यांनी रंगभूमीपासून आपल्या अभिनय कारकिर्दीला सुरुवात केली. आपल्या भारदस्त आवाजाने, भेदक नजरेने आणि अत्यंत वास्तववादी अभिनयशैलीने त्यांनी हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीत स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली.
‘परिंदा’, ‘क्रांतिवीर’, ‘तिरंगा’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘प्रहार’, ‘अब तक छप्पन’, ‘अपहरण’, ‘टॅक्सी नं. 9211’, ‘राजनीती’ यांसारख्या चित्रपटांमधून त्यांनी अजरामर भूमिका साकारल्या. गंभीर आणि आक्रमक भूमिकांइतकाच ‘वेलकम’मधील उदय शेट्टी या विनोदी भूमिकेतील त्यांचा अभिनयही प्रेक्षकांनी अक्षरशः डोक्यावर घेतला. मराठीतील ‘नटसम्राट’ चित्रपटातील गणपतराव बेलवलकर ही त्यांची भूमिका तर मराठी चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासातील संस्मरणीय भूमिकांपैकी एक ठरली.
नाना पाटेकर यांना त्यांच्या अभिनयासाठी तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांसह अनेक प्रतिष्ठित पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले होते. ‘परिंदा’ आणि ‘अग्निसाक्षी’मधील अभिनयासाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा, तर ‘क्रांतिवीर’साठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. भारतीय चित्रपट आणि कला क्षेत्रातील योगदानाबद्दल केंद्र सरकारने 2013 मध्ये त्यांना ‘पद्मश्री’ पुरस्काराने सन्मानित केले होते.
पडद्यावरील दमदार अभिनेता एवढीच नाना पाटेकर यांची ओळख नव्हती. सामाजिक प्रश्नांबाबत स्पष्ट भूमिका घेणारा आणि शेतकरी तसेच गरजू कुटुंबांच्या मदतीसाठी प्रत्यक्ष मैदानात उतरणारा संवेदनशील माणूस म्हणूनही त्यांनी वेगळी ओळख निर्माण केली होती. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील साधेपणा, रोखठोक स्वभाव आणि सामाजिक बांधिलकी यामुळे चित्रपटसृष्टीबाहेरही त्यांचा मोठा चाहता वर्ग होता.
आपल्या संवादफेकीने, आवाजाने आणि अभिनयाच्या वेगळ्या शैलीने अनेक दशके प्रेक्षकांना मंत्रमुग्ध करणाऱ्या नाना पाटेकर यांच्या निधनाने भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक विलक्षण आणि अविस्मरणीय पर्व संपले आहे. ‘नटसम्राट’ म्हणून रसिकांच्या मनात घर केलेल्या या महान अभिनेत्याची जागा मात्र कायमच रिकामी राहणार आहे.
