चेन्नई-लाईव्ह ट्रेंड्स न्यूज वृत्तसेवा । भारतीय रेल्वेने एक ऐतिहासिक पाऊल उचलत देशात पहिल्यांदाच हायड्रोजनवर चालणाऱ्या ट्रेनची यशस्वी चाचणी केली आहे. प्रदूषणमुक्त, पर्यावरणस्नेही आणि भविष्यातील हरित ऊर्जा स्वप्नाकडे वाटचाल करत भारतीय रेल्वेने एका नव्या युगाची सुरुवात केली आहे. ही घटना केवळ तांत्रिक प्रगतीच नव्हे, तर शाश्वत विकासाच्या दिशेने टाकलेले अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल आहे.
चेन्नई येथील इंटीग्रल कोच फॅक्टरीत ही चाचणी पार पडली असून, रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी स्वतः ट्विटरवर व्हिडीओसह या यशाची घोषणा केली. त्यांनी सांगितले की, ड्रायव्हिंग पॉवर कार नावाचा पहिला कोच यशस्वीपणे हायड्रोजनवर चालवण्यात आला आहे. या चाचणीने रेल्वेच्या इतिहासात एक नवीन अध्याय सुरू झाला असून, भारत आता 1200 एचपी क्षमतेची हायड्रोजन ट्रेन विकसित करत आहे.
हायड्रोजनवर चालणाऱ्या या ट्रेनमध्ये कार्बन उत्सर्जन शून्य आहे. यात धूर निघत नाही, तसेच कार्बन डायऑक्साईडही वातावरणात सोडले जात नाही. ही ट्रेन हायड्रोजन फ्युएल सेल तंत्रज्ञानावर आधारित असून, हायड्रोजन व ऑक्सिजन यांच्या संयोजनातून निर्मित होणाऱ्या ऊर्जा वापरून ही ट्रेन चालते. त्यामुळे ही रेल्वे प्रणाली संपूर्णतः हरित ऊर्जेवर चालणारी ठरणार आहे.
रेल्वेमंत्री वैष्णव यांनी यापूर्वी 2023 मध्येच राज्यसभेत याचा उल्लेख केला होता. त्यांनी सांगितले होते की, भारतीय रेल्वे 35 हायड्रोजन ट्रेन चालवण्याचा मानस ठेवते. प्रत्येक ट्रेनसाठी सुमारे 80 कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित असून, सुरुवातीस ही रक्कम जास्त असली तरी भविष्यात त्यात घट होईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला होता.
याच पार्श्वभूमीवर, उत्तर रेल्वेच्या जींद-सोनीपत मार्गावर चालणाऱ्या डिझेल इलेक्ट्रिक मल्टिपल युनिटला हायड्रोजन इंधनावर चालणाऱ्या यंत्रणेसह पुन्हा डिझाईन करण्यासाठी 111.83 कोटी रुपयांची पायलट योजना सुरू करण्यात आली आहे. या उपक्रमामुळे भारतात हरित परिवहन व्यवस्थेचा विस्तार होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
भारताने पर्यावरण संवर्धन आणि स्वच्छ ऊर्जा यांवर नेहमीच भर दिला आहे. हायड्रोजन ट्रेनचा प्रयोग हीच वचनबद्धता अधोरेखित करतो. देशात रेल्वे हे लाखो नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनाशी जोडलेले प्रमुख वाहतूक साधन आहे, त्यामुळे या माध्यमातून शून्य कार्बन उत्सर्जनाचे लक्ष्य गाठण्याची दिशा निश्चित झाली आहे. या यशस्वी प्रयोगामुळे भारतीय रेल्वेच्या प्रगतिशीलतेचा एक नवा अध्याय सुरू झाला असून, स्वच्छता, पर्यावरण संरक्षण आणि ऊर्जा क्षेत्रातील स्वावलंबनाच्या दिशेने देशाने ठाम पावले टाकली आहेत.
