मुंबई–वृत्तसेवा । अमेरिका, इस्त्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या तणावपूर्ण युद्धपरिस्थितीचा फटका आता थेट भारतातील उद्योगांवर बसू लागला असून मद्यनिर्मिती क्षेत्रावर त्याचे गंभीर परिणाम दिसू लागले आहेत. जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत झाल्यामुळे कच्चा माल आणि ऊर्जा उपलब्धतेवर ताण निर्माण झाला आहे. परिणामी, आगामी काळात मद्याच्या किंमती वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
भारतामध्ये अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि देशांतर्गत कंपन्या मद्यनिर्मिती व्यवसायात कार्यरत आहेत. मात्र सध्या युद्धामुळे विविध देशांतून येणाऱ्या कच्च्या मालाच्या पुरवठ्यात अडथळे निर्माण झाले आहेत. वाहतूक खर्च वाढणे, लॉजिस्टिक्समधील विलंब आणि आयात प्रक्रियेत निर्माण झालेल्या अडचणी यामुळे उत्पादन खर्चात वाढ होत आहे. त्यामुळे उद्योगक्षेत्रात अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
याचबरोबर गॅसच्या उपलब्धतेवर झालेला परिणामही या संकटाला अधिक गंभीर बनवत आहे. भारत हा जगातील प्रमुख गॅस आयातदार देशांपैकी एक असून मोठ्या प्रमाणात गॅस आयात करतो. मध्यपूर्वेतील तणाव वाढल्यामुळे गॅस पुरवठ्यावर परिणाम झाला असून त्याचा थेट फटका औद्योगिक उत्पादनाला बसत आहे. गॅस हा काचेच्या बॉटल्स तयार करण्यासाठी अत्यावश्यक घटक असल्याने बॉटल उत्पादनावर मर्यादा येत आहेत.
काचेच्या बॉटल्सचा तुटवडा निर्माण झाल्याने मद्यनिर्मिती प्रक्रियेत मोठ्या अडचणी येऊ लागल्या आहेत. उपलब्ध बॉटल्सच्या किंमतीत लक्षणीय वाढ झाली असून अंदाजे 20 टक्क्यांपर्यंत दर वाढल्याचे उद्योगातील सूत्रांनी सांगितले आहे. याशिवाय, पॅकेजिंगसाठी वापरल्या जाणाऱ्या इतर साहित्याच्या किंमतीतही मोठी वाढ झाली आहे. मद्य साठवण्यासाठी लागणाऱ्या कार्टनच्या दरात जवळपास दुप्पट वाढ झाल्याने उत्पादन खर्च आणखी वाढला आहे.
या सर्व घडामोडींमुळे मद्यनिर्मिती उद्योगावर आर्थिक ताण वाढत असून उत्पादक कंपन्यांना किंमतवाढीचा पर्याय निवडावा लागू शकतो. जर परिस्थिती अशीच कायम राहिली, तर येत्या काळात ग्राहकांना मद्य अधिक महाग दराने खरेदी करावे लागू शकते, अशी शक्यता वर्तवली जात आहे.
दरम्यान, जागतिक स्तरावर निर्माण झालेली ही परिस्थिती किती काळ टिकेल आणि त्याचा भारतीय बाजारपेठेवर नेमका किती परिणाम होईल, याबाबत अजूनही अनिश्चितता कायम आहे. मात्र, युद्धामुळे निर्माण झालेल्या या संकटाचा परिणाम केवळ इंधन किंवा उद्योगांपुरता मर्यादित न राहता ग्राहकांच्या खिशावरही होणार असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत.
