स्वतःच्या आयुष्यातील अनेक संघर्षांशी न भिडता, समाजासाठी, शिक्षणासाठी, आणि कुटुंबासाठी संपूर्ण आयुष्य वाहणाऱ्या स्वर्गीय गोदावरी वासुदेव पाटील यांचे दिनांक ३ सप्टेंबर २०२५ रोजी निधन झाले. वयाच्या ९३ व्या वर्षीही त्यांच्या चेहऱ्यावर असणारे तेज आणि मनातील ऊर्जा ही नव्या पिढीसाठी प्रेरणास्त्रोत ठरावी अशीच होती. त्यांच्या जीवनप्रवासावर टाकलेला हा एक मनोगतपूर्ण, आदरांजलीपर लेख त्यांच्या बहुआयामी कार्याला उजाळा देतो.
स्व. गोदावरी आईंचा जन्म पारतंत्र्याच्या काळात, १ एप्रिल १९३८ रोजी, यावल तालुक्यातील सातोद या गावी झाला. अत्यंत साध्या आणि बेताच्या परिस्थितीत वाढलेल्या गोदावरी आईंनी वयाच्या सहाव्या महिन्यात वडील गमावले. पुढे मामाच्या संगोपनाखाली राहून त्यांनी अत्यंत जिद्दीनं शिक्षण घेतलं. मॅट्रिक आणि डी.एड पूर्ण केल्यानंतर १९५१ मध्ये वासुदेव धनश्याम पाटील यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला.
लोहारा व रावेर तालुक्यांत त्यांनी शिक्षिकेच्या भूमिकेतून महिला साक्षरतेसाठी अनमोल योगदान दिलं. रात्रशाळा, वृद्ध साक्षरता, वंचितांसाठी शिक्षणाचे कार्य, सामाजिक प्रश्नांवर समर्पित प्रयत्न – ही सर्व कामगिरी त्यांनी सुसंवाद, संयम आणि सेवाभावातून केली. जिल्हा परिषद शाळा खिर्डी येथे ३६ वर्षांची सेवा आणि ५ वर्षे मुख्याध्यापिका म्हणून त्यांचं कार्य अविस्मरणीय ठरलं.
पत्नी म्हणून, शिक्षक म्हणून, समाजसेविका म्हणून, आई म्हणून आणि नंतर गोदावरी फाउंडेशन या संस्थेच्या प्रेरणास्थान म्हणून त्यांनी अनेक भूमिकांमध्ये आपल्या कर्तृत्वाचा ठसा उमठवला. पती वासुदेव पाटील यांच्या निधनानंतर संपूर्ण जबाबदारी स्वीकारून मुलांची शिक्षण, संसार आणि समाजकार्याची घडी लावण्यात त्यांनी अतुलनीय परिश्रम घेतले. विशेषतः मुलगा डॉ. उल्हास पाटील यांच्यामार्फत स्थापन झालेल्या गोदावरी फाउंडेशनने आज अनेक शिक्षणसंस्था आणि सामाजिक प्रकल्प उभे केले आहेत, जे त्यांच्या मूल्यमान्यतेचा मूर्तरूप आहे.
त्यांनी फक्त कुटुंब सांभाळलं नाही, तर विवरे हायस्कूल, अध्यापक विद्यालय, लेवा बोर्डिंग अशा अनेक संस्थांमध्ये भाग घेत समाजाला दिशा दिली. आदर्श सासू, माया करणारी आई, मार्गदर्शक शिक्षिका, आणि बिनधास्त कार्यकर्ती अशा अनेक रूपांत त्यांना ओळखले जाते. त्यांच्या हस्ते विवाह जुळवणं, आजारी गरिबांची सेवा करणं, सर्व जात-पातीत मिळून मिसळून राहणं – हे त्यांच्या जीवनाचे अविभाज्य भाग होते.
गाव, समाज, शिक्षण, कुटुंब या सर्व आघाड्यांवर आपली छाप सोडणाऱ्या स्व. गोदावरी आई वासुदेव पाटील यांच्या जाण्याने एका तेजस्वी युगाचा अस्त झाला आहे. पण त्यांच्या पाऊलखुणा, त्यांनी दिलेले संस्कार, त्यांच्या सेवाभावी वृत्तीचे वारसदार म्हणून पुढील पिढ्या नक्कीच त्यांच्या कार्याची उजळणी करत राहतील.
पिढ्यांना दीपस्तंभा प्रमाणे आहेत. त्यांच्या जाण्याने निश्चितच एक आदर्शाचा अस्त झाला आहे.
