यावल – लाईव्ह ट्रेंड्स न्यूज प्रतिनिधी । यावल तालुक्यातील पश्चिम भागात सातपुडा पर्वतरांगेच्या कुशीत वसलेली निंबादेवी आणि वाघझिरा ही दोन प्रमुख धरणं या वर्षी १०० टक्के क्षमतेने भरून ओव्हरफ्लो होत आहेत. या दोन्ही धरणांमुळे पाण्याची भीषण टंचाई झेलणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलला असून, या परिसरातील शेतीला खऱ्या अर्थाने नवा श्वास मिळाला आहे.
साकळी, चुंचाळे, बोराळे, नायगाव, किनगाव, आडगाव, मालोद, दहिगाव, सावखेडा सिम, हरीपुरा, मोहराळे, कोरपावली, विरवली आणि सिरसाड या गावांना या धरणांचा थेट फायदा होत असून, यापूर्वी ज्या भागात हजार फूट खोलवर बोरवेल करूनही पाणी सापडत नव्हते, त्या भागात आता पाण्याची उपलब्धता वाढली आहे. यामुळे भूगर्भजल पातळी लक्षणीयरीत्या वाढली असून, केळी, टरबूज, भुईमूग यांसारख्या नगदी पिकांना गती मिळाली आहे.
निंबादेवी धरणाच्या पाण्यावर साकळी, चुंचाळे व बोराळे गावांची तर वाघझिरा धरणावर किनगाव, नायगाव, मालोद, आडगाव, कासारखेडा या गावांची पिण्याच्या पाण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात अवलंबता आहे. त्यामुळे हे धरण केवळ शेतीपूरक नसून, जीवनावश्यक गरजाही पूर्ण करणारे ठरले आहे.
या भागातील शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे की, ही धरणे त्यांच्या पिढ्यांची आशा ठरली आहेत. जिथे कधी पीक संकटात यायचे, तिथे आता उत्पन्नात वाढ झाली आहे. स्थलांतर थांबले असून, ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला नवे बळ मिळाले आहे. शासनाने या धरणांच्या देखरेखीकडे अधिक गांभीर्याने लक्ष द्यावे, अशी मागणीही शेतकरी बांधवांकडून करण्यात येत आहे.
निंबादेवी धरण हे भविष्यात एक सुंदर पर्यटन स्थळ ठरू शकते, असे स्थानिकांचे मत आहे. धरणाचा निसर्गरम्य परिसर, जैवविविधता, सातपुड्याच्या रांगा, स्थानिक धार्मिक यात्रा आणि मासेमारीसाठी वापरली जाणारी छोटी बोटी, हे सारे पर्यटकांना आकर्षित करू शकणारे घटक आहेत. मात्र, सध्या हे क्षेत्र प्रतिबंधित असल्याने सर्वसामान्य नागरिकांना तेथे प्रवेश नाही. प्रशासनाने धोरणात्मक निर्णय घेऊन या धरणाचे प्रवेशद्वार पर्यटनासाठी खुले करावे, अशी मागणी सातत्याने होत आहे.
निंबादेवी धरणाची उभारणी १९९० च्या दशकात करण्यात आली होती. हजारो दलघमी क्षमतेचे हे धरण जैवविविधतेने समृद्ध असून, अनेक दुर्मिळ पक्षी आणि वन्यप्राणी येथे आढळतात. दरवर्षी मंदिर परिसरात भरणारी धार्मिक यात्रा हेही या भागाचे खास वैशिष्ट्य आहे.
या दोन्ही धरणांनी केवळ जलसंधारण नव्हे, तर सामाजिक, आर्थिक व पर्यावरणीय विकासात मोलाची भर घातली आहे. शासनाने या नैसर्गिक व मानवनिर्मित संपत्तीचा योग्य उपयोग करून अधिकाधिक शेतकऱ्यांना, गावांना आणि पर्यटकांना याचा लाभ मिळवून देणे आवश्यक ठरेल.
