जळगाव-लाईव्ह ट्रेंड्स न्यूज प्रतिनिधी । भारतीय अंतराळ क्षेत्रासाठी अभिमानाचा आणि इतिहास घडवणारा क्षण समोर आला असून जळगावच्या कन्या खुशबू राजेंद्र ठाकूर यांची अमेरिकेतील खासगी अंतराळ कंपनी ‘टायटन्स स्पेस इंडस्ट्रीज इंक.’ने अधिकृतपणे व्यावसायिक (खाजगी) अंतराळवीर उमेदवार म्हणून निवड केली आहे. ‘स्पेस क्लास २०२५’ अंतर्गत झालेल्या या निवडीमुळे सरकारी किंवा आंतरराष्ट्रीय अंतराळ संस्थेशी थेट संबंध नसलेल्या खासगी कंपनीकडून अंतराळवीर प्रशिक्षणासाठी निवडली जाणारी ती पहिली भारतीय नागरिक ठरली आहे.
खुशबू ठाकूर यांचे व्यावसायिक अंतराळवीर प्रशिक्षण २०२६ पासून सुरू होणार असून त्या इतर निवडलेल्या उमेदवारांसोबत या कठोर प्रशिक्षण प्रक्रियेत सहभागी होतील. हे प्रशिक्षण किमान दोन वर्षांचे असणार असून त्याचे नेतृत्व नासाचे अनुभवी अंतराळवीर विल्यम मॅकआर्थर आणि मारिओ पॉन्टेस करणार आहेत. त्यांना डॉ. व्लादिमीर प्लेत्सर आणि डॉ. मिंडी हॉवर्ड यांसारख्या जागतिक स्तरावरील अंतराळ प्रशिक्षण तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन लाभणार आहे. या गहन प्रशिक्षणाच्या प्रारंभिक टप्प्यात यश मिळाल्यानंतर, २०२८ मध्ये खुशबू विशेष प्रशिक्षण घेतील, जे त्यांना त्यांच्या पहिल्या कक्षीय म्हणजेच ऑर्बिटल मिशनसाठी सज्ज करेल.
या प्रशिक्षणानंतर खुशबू ठाकूर २०१९ मध्ये—अंतराळ उड्डाण चालक दलाच्या सदस्य म्हणून—व्यावसायिक अंतराळ मोहिमेत सहभागी होतील, अशी रूपरेषा कंपनीकडून मांडण्यात आली आहे. ही मोहीम व्यावसायिक अंतराळ संशोधनाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची मानली जात असून त्यात अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे.
सध्या खुशबू आपले कठोर अंतराळवीर प्रशिक्षण आणि एरोस्पेस प्रणोदन संशोधन कार्य यांचा समतोल साधत आहेत. त्या LH₂/CH₄ इंजिनवर आधारित ‘डुअल-मोड’ म्हणजेच जेट आणि रॉकेट या दोन्ही प्रणालींचा वापर करणाऱ्या पुनर्वापरयोग्य प्रणोदन प्रणालींवर काम करत आहेत. यासोबतच पुनर्वापरयोग्य अंतराळयानांसाठी आवश्यक असलेल्या थर्मल संरक्षण तंत्रज्ञानाच्या विकासातही त्यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान सुरू आहे.
‘टायटन्स स्पेस इंडस्ट्रीज’मध्ये सामील होण्यापूर्वी खुशबू ठाकूर यांनी आयआयटी मद्रास येथे एरोस्पेस अभियंता म्हणून उल्लेखनीय कार्य केले आहे. त्यांनी ‘मायक्रोवेव्ह-प्लाझ्मा ड्राईव्ह’ प्रणोदन प्रणालींवर संशोधन केले असून शाश्वत आणि भविष्यातील अंतराळ प्रवासासाठी ‘प्रोपेलंट-लेस’ तंत्रज्ञानाची संकल्पना मांडून एरोस्पेस क्षेत्रात नवे दृष्टिकोन दिले आहेत.
फ्लोरिडा राज्यातील ऑरलँडो येथे मुख्यालय असलेली ‘टायटन्स स्पेस इंडस्ट्रीज’ ही अग्रगण्य खासगी एरोस्पेस कंपनी असून ती चंद्र आणि पृथ्वी दरम्यानच्या (सिस-लुनर) पायाभूत सुविधा उभारण्यावर भर देत आहे. अंतराळ प्रवास सर्वसामान्यांसाठी सुलभ करण्याचे उद्दिष्ट ठेवून कंपनी पुनर्वापरयोग्य विमाने विकसित करत आहे, जी पारंपरिक रॉकेटप्रमाणे उभ्या प्रक्षेपणाऐवजी सामान्य विमानाप्रमाणे क्षैतिज उड्डाण आणि लँडिंग करतील. या विमानांमधील ‘मल्टीमोड प्रणोदन प्रणाली’ हे एक मोठे नावीन्य असून ती उड्डाणाच्या प्रत्येक टप्प्यावर प्रणोदन मोड बदलण्याची क्षमता ठेवते.
जळगावच्या खुशबू राजेंद्र ठाकूर यांची ही ऐतिहासिक निवड भारतीय युवकांसाठी प्रेरणादायी ठरत असून व्यावसायिक अंतराळ संशोधनाच्या नव्या युगात भारताची भूमिका अधिक भक्कम करणारी आहे. तिच्या या यशामुळे भविष्यात अनेक भारतीय तरुण आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अंतराळ क्षेत्रात आपले स्वप्न साकार करतील, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
