मुंबई-वृत्तसेवा । भारतामध्ये घरांमध्ये आणि मंदिरांमध्ये सुमारे 50,000 टन सोने साठवलेले असून त्याची किंमत अंदाजे 10 ट्रिलियन डॉलर (सुमारे ₹830 लाख कोटी) आहे. ASSOCHAM च्या अहवालानुसार, हा साठा जगातील टॉप 10 सेंट्रल बँकांच्या एकूण सोन्यापेक्षाही जास्त आहे.
अधिकृतरीत्या Reserve Bank of India कडे 880.3 टन सोने असून, World Gold Council नुसार भारताचा या यादीत 8वा क्रमांक लागतो. मात्र खासगी साठ्यात भारत जगात आघाडीवर आहे.
कोटक इन्स्टिट्यूशनल इक्विटीजच्या अंदाजानुसार, जानेवारी 2026 पर्यंत भारतीय घरांतील सोन्याची किंमत 5 ट्रिलियन डॉलरपेक्षा जास्त झाली असून ती देशाच्या जीडीपीच्या सुमारे 125% इतकी आहे. बँक ठेवी आणि शेअर बाजारातील गुंतवणुकीपेक्षा सोन्याचे मूल्य 175% अधिक असल्याचेही समोर आले आहे.
अहवालानुसार, भारतीयांच्या गैर-मालमत्ता संपत्तीत (जमीन-घर वगळून) सोन्याचा वाटा सुमारे 65% आहे. मात्र हे सोने मोठ्या प्रमाणावर ‘डेड इन्व्हेस्टमेंट’ म्हणून पडून असल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे.
ASSOCHAMच्या मते, जर दरवर्षी घरातील सोन्यापैकी फक्त 2% भाग गोल्ड मोनेटायझेशन स्कीम किंवा आर्थिक गुंतवणुकीत वळवला, तर 2047 पर्यंत देशाच्या जीडीपीमध्ये अतिरिक्त 7.5 ट्रिलियन डॉलरची भर पडू शकते. त्यामुळे 2047 पर्यंत भारताची जीडीपी 41.5 ट्रिलियन डॉलरपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता वर्तवली आहे.
दरम्यान, सोन्यावर आधारित कर्ज (गोल्ड लोन) घेण्याकडे लोकांचा कल वाढत आहे. नोव्हेंबर 2025 पर्यंत देशातील गोल्ड लोन ₹24.34 लाख कोटींपर्यंत पोहोचले आहे. आता हे कर्ज केवळ गरजेपुरते न राहता लहान व्यवसाय, शेती आणि इतर कामांसाठीही वापरले जात आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, सोन्याच्या किमती वाढल्या तरी भारतात त्याचा ‘वेल्थ इफेक्ट’ मर्यादित राहतो, कारण सुमारे 75-80% सोने दागिन्यांच्या स्वरूपात असून ते विक्रीसाठी वापरले जात नाही. त्यामुळे किमती वाढल्या तरी दैनंदिन खर्चावर त्याचा मोठा परिणाम होत नाही.
