जळगाव-लाईव्ह ट्रेंडस न्यूज प्रतिनिधी । गोदावरी फाउंडेशन संचलित गोदावरी अभियांत्रिकी महाविद्यालय, जळगाव येथील विद्युत अभियांत्रिकीच्या अंतिम वर्षातील विद्यार्थ्यांनी ‘आयओटी आधारित ऑटोमॅटिक पॉवर फॅक्टर कंट्रोल सिस्टीम’ हा एक अत्यंत नाविन्यपूर्ण आणि समाजोपयोगी प्रकल्प यशस्वीरित्या विकसित केला आहे. विद्युत ऊर्जा कार्यक्षमतेसाठी महत्त्वाचे ठरणाऱ्या या प्रकल्पाने तांत्रिक क्षेत्रात एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे.
प्रकल्पाची कार्यपद्धती:
विद्युत प्रणालीमध्ये पॉवर फॅक्टर हा ऊर्जेच्या कार्यक्षमतेचा एक महत्त्वाचा मापक घटक असतो. कमी पॉवर फॅक्टरमुळे ऊर्जा अपव्यय, उपकरणांचे आयुष्य कमी होणे आणि वीज बिलात अनावश्यक वाढ अशा समस्या निर्माण होतात. या समस्येवर उपाय म्हणून विद्यार्थ्यांनी आयओटी (इंटरनेट ऑफ थिंग्स) तंत्रज्ञानाचा वापर करून एक स्मार्ट आणि स्वयंचलित प्रणाली विकसित केली आहे. या प्रकल्पात मायक्रोकंट्रोलर, सेन्सर्स, कॅपेसिटर बँक आणि वायफाय मॉड्यूलचा वापर करून यंत्रणा तयार करण्यात आली आहे. पॉवर फॅक्टरची सतत मोजणी केली जाते आणि आवश्यकतेनुसार कॅपेसिटर बँक आपोआप कार्यान्वित होते. यामुळे ऊर्जेचा अपव्यय टळतो. संपूर्ण डेटा क्लाउडवर पाठवून रिमोट मॉनिटरिंगसुद्धा शक्य होते, ज्यामुळे प्रणालीचे व्यवस्थापन अधिक सोपे होते.
उद्योग आणि समाजासाठी उपयुक्तता:
ही प्रणाली केवळ औद्योगिक क्षेत्रापुरती मर्यादित नसून, वाणिज्यिक आणि घरगुती वापरासाठीही अत्यंत उपयुक्त ठरते. यामुळे ऊर्जेची बचत होते, वीजबिलात घट होते, उपकरणांचे दीर्घायुष्य वाढते आणि पर्यावरणपूरक कार्यप्रणालीला चालना मिळते. याशिवाय, स्मार्ट ग्रिड (Smart Grid) आणि स्मार्ट सिटी (Smart City) संकल्पनाही यामुळे अधिक सक्षम होऊ शकतात, ज्यामुळे आधुनिक शहरांच्या विकासात हा प्रकल्प महत्त्वाचा ठरेल.
विद्यार्थ्यांचे कौतुक व भविष्यातील संधी:
या नाविन्यपूर्ण प्रकल्पामुळे विद्यापीठ आणि औद्योगिक क्षेत्रात विद्यार्थ्यांचे विशेष कौतुक होत आहे. या प्रकल्पात केवळ तांत्रिक ज्ञानच नव्हे, तर प्रॉब्लेम सॉल्व्हिंग स्कील (समस्या सोडवण्याची क्षमता), टीमवर्क (सामूहिक कार्य) आणि डिजिटल कौशल्य यांचा उत्कृष्ट समन्वय साधला गेला आहे. भविष्यात याच संकल्पनेवर आधारित स्टार्टअप (Startup) स्थापन होण्याचीही मोठी संधी आहे.
या यंत्रणेची निर्मिती प्रदीप धोबी, पूजा हिरे आणि मनीष पाटील या विद्यार्थ्यांनी केली आहे. त्यांना प्रा. महेश पाटील (विभागप्रमुख, विद्युत अभियांत्रिकी) यांनी प्रकल्प मार्गदर्शन केले. महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. विजयकुमार पाटील यांनी प्रोत्साहन दिले, तर शैक्षणिक अधिष्ठाता डॉ. हेमंत इंगळे यांनी तांत्रिक मार्गदर्शन केले. गोदावरी फाउंडेशनचे अध्यक्ष डॉ. उल्हास पाटील, सचिव डॉ. वर्षा पाटील, सदस्य डॉ. केतकी पाटील, डीएम कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. वैभव पाटील आणि डॉ. अनिकेत पाटील यांनी विद्यार्थ्यांचे विशेष अभिनंदन करत त्यांच्या यशाबद्दल गौरव व्यक्त केला.
महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. विजयकुमार पाटील यांनी सांगितले की, “विद्यार्थ्यांनी अशा सर्जनशील कल्पना विकसित करत समाजहितासाठी तांत्रिक उपाय शोधावेत, हीच गोदावरी फाउंडेशनची प्रेरणा आहे.”
