नागालँड-वृत्तसेवा । आजच्या धकाधकीच्या आणि स्पर्धात्मक युगात फसवणूक, चोरी आणि विश्वासघाताच्या घटना वाढत असताना, भारतातील एका छोट्याशा गावाने इमानदारी आणि विश्वासाची अनोखी परंपरा जपली आहे. नागालँडमधील खोनोमा हे गाव सध्या आपल्या या वैशिष्ट्यपूर्ण पद्धतीमुळे देश-विदेशातील पर्यटकांचे लक्ष वेधून घेत आहे.
खोनोमा गावात एक विलक्षण व्यवस्था पाहायला मिळते—इथल्या दुकानांमध्ये कुठलाही दुकानदार नसतो आणि दुकानांना कुलूपही लावलेले नसते. दुकानात जीवनावश्यक वस्तू मांडून ठेवलेल्या असतात आणि ग्राहक स्वतः येऊन आवश्यक वस्तू घेतात. त्यानंतर त्या वस्तूंची किंमत प्रामाणिकपणे दुकानात ठेवलेल्या डब्यात किंवा काउंटरवर ठेवून निघून जातात. विशेष म्हणजे, या पद्धतीत आजपर्यंत चोरी किंवा फसवणुकीची एकही घटना घडलेली नाही.
ही व्यवस्था कोणत्याही अंधश्रद्धेवर आधारित नसून गावकऱ्यांमधील परस्पर विश्वास आणि नैतिक मूल्यांवर उभी आहे. “दुसऱ्याचा हक्क हिरावून घेणं पाप आहे,” ही शिकवण लहानपणापासूनच मुलांना दिली जाते. त्यामुळे प्रामाणिकपणा हा इथल्या जीवनशैलीचा अविभाज्य भाग बनला आहे.
खोनोमा गाव केवळ इमानदारीसाठीच नव्हे, तर पर्यावरण संवर्धनासाठीही प्रसिद्ध आहे. भारतातील पहिले ‘ग्रीन विलेज’ म्हणून या गावाची ओळख आहे. येथील नागरिक स्वच्छता, जंगलांचे संरक्षण आणि नैसर्गिक साधनसंपत्ती जपण्यासाठी एकत्रितपणे प्रयत्न करतात. त्यामुळे संपूर्ण गाव हिरवागार आणि शांततेने नटलेले दिसते.
पर्यटनाच्या दृष्टीनेही खोनोमा हे एक आकर्षक ठिकाण ठरत आहे. शांत वातावरण, नैसर्गिक सौंदर्य आणि अनोखी जीवनशैली अनुभवण्यासाठी दरवर्षी अनेक पर्यटक येथे भेट देतात. खोनोमा गावाजवळील सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन आणि विमानतळ दिमापूर येथे आहे. तेथून टॅक्सी किंवा बसने नागालँडची राजधानी कोहिमा गाठता येते. कोहिमापासून खोनोमा हे गाव सुमारे २० किलोमीटर अंतरावर आहे.
आजच्या आधुनिक युगातही खोनोमा गावाने जपलेली इमानदारी आणि निसर्गाशी असलेली नाळ हे समाजासाठी प्रेरणादायी उदाहरण ठरत आहे. विश्वास आणि नैतिकतेच्या बळावर उभा असलेला हा गावाचा आदर्श इतरांनीही आत्मसात करण्याची गरज आहे
