मुक्ताईनगर-लाईव्ह ट्रेंड्स न्यूज प्रतिनिधी । मुक्ताईनगर शहर आणि तालुक्यात प्रतिबंधित तंबाखूजन्य पदार्थांच्या कथित अवैध विक्रीचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. ‘विमल’ नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या गुटख्यासदृश पदार्थांचा शाळकरी विद्यार्थ्यांपर्यंत पुरवठा होत असल्याच्या तक्रारींमुळे पालक आणि नागरिकांमध्ये चिंता व्यक्त होत आहे. मध्य प्रदेशातून माल आणून मुक्ताईनगरमार्गे महाराष्ट्रातील इतर जिल्ह्यांमध्ये त्याचा पुरवठा केला जात असल्याचाही संशय व्यक्त केला जात आहे. या पार्श्वभूमीवर स्थानिक विक्रेते, घाऊक पुरवठादार, संशयित गोदामे आणि वाहतूकदारांच्या व्यवहारांची सखोल चौकशी करून अवैध पुरवठा साखळी उघड करण्याची मागणी होत आहे.
मुक्ताईनगरातील या कथित प्रकाराबाबत यापूर्वीही वृत्तांकन आणि तक्रारी झाल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, स्थानिक पातळीवरील विक्री आणि साठवणुकीवर प्रभावी नियंत्रण आले आहे का, याबाबत नागरिकांकडून प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. प्रतिबंधित पदार्थांची विक्री रोखण्याची जबाबदारी असलेल्या यंत्रणांनी आतापर्यंत किती कारवाया केल्या, किती माल जप्त केला आणि संबंधितांवर कोणती कायदेशीर कारवाई झाली, याची अधिकृत माहिती सार्वजनिक करण्याची मागणी केली जात आहे. शाळकरी विद्यार्थ्यांच्या बॅगमध्ये गुटख्यासदृश पदार्थ आढळल्याच्या तक्रारींची वस्तुनिष्ठ पडताळणी करण्याची गरजही व्यक्त होत आहे. विद्यार्थ्यांना असे पदार्थ कोण पुरवते, शाळांच्या परिसरातील दुकानांमध्ये त्यांची विक्री होते का आणि अल्पवयीन मुलांपर्यंत हे पदार्थ पोहोचण्यामागील स्रोत कोणते आहेत, याचा शोध घेणे आवश्यक आहे. पालकांच्या मते, विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याशी संबंधित या प्रश्नाकडे केवळ किरकोळ विक्री म्हणून न पाहता गांभीर्याने लक्ष देणे गरजेचे आहे. तंबाखूजन्य पदार्थांचे सेवन लहान वयात सुरू झाल्यास आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. त्यामुळे शाळांच्या परिसरातील दुकाने, संशयित विक्री केंद्रे आणि विद्यार्थ्यांना पदार्थ पुरविण्याची शक्यता असलेल्या ठिकाणांची कायदेशीर तपासणी करण्याची मागणी होत आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये जनजागृती करणे आणि अशा पदार्थांच्या सहज उपलब्धतेवर नियंत्रण ठेवणे, या दोन्ही बाबींवर संबंधित यंत्रणांनी लक्ष देण्याची आवश्यकता आहे.
स्थानिक पातळीवर व्यक्त होत असलेल्या आरोपांनुसार, मध्य प्रदेशातून प्रतिबंधित तंबाखूजन्य पदार्थांचा माल आणून मुक्ताईनगर परिसरातून महाराष्ट्रातील विविध जिल्ह्यांमध्ये पाठविला जात असल्याचा संशय आहे. या व्यवहाराचे प्रमाण मोठे असल्याच्या चर्चाही आहेत. मात्र, दररोज कोट्यवधी रुपयांचा माल वाहतूक होत असल्याच्या दाव्याला अधिकृत आकडेवारी उपलब्ध नसल्याने त्याची स्वतंत्र पडताळणी होणे आवश्यक आहे. मालाचा मूळ स्रोत, वाहतुकीचे मार्ग, माल उतरविण्याची ठिकाणे आणि वितरणाचे जाळे यांचा तपास केल्यास या कथित व्यवहाराचे स्वरूप स्पष्ट होऊ शकते. या प्रकरणात केवळ वाहतुकीदरम्यान माल जप्त करण्यापुरती कारवाई मर्यादित राहू नये, अशी मागणी नागरिकांकडून केली जात आहे. संशयित गोदामे, घाऊक विक्री केंद्रे, स्थानिक साठवणूकदार आणि पुरवठा साखळीतील प्रमुख घटकांची कायदेशीर तपासणी व्हावी. खरेदी-विक्रीच्या नोंदी, वाहतुकीशी संबंधित कागदपत्रे आणि आर्थिक व्यवहारांच्या आधारे अवैध पुरवठ्याचे मूळ शोधण्याची गरज व्यक्त होत आहे.
स्थानिक विक्रेते आणि साठेबाजांवर नेमकी कोणती कारवाई करण्यात आली आहे, हा प्रश्नही उपस्थित केला जात आहे. बाहेर जाणाऱ्या मालावर कारवाई होत असल्यास स्थानिक पातळीवर मालाचा साठा करणाऱ्या आणि त्याचे वितरण करणाऱ्या व्यक्तींचीही तपासणी होणे आवश्यक आहे. मुक्ताईनगरातील स्थानिक विक्रेते किंवा साठेबाजांवर कारवाई झालेली नाही, असा आरोप केला जात असला तरी त्याची अधिकृत नोंदींच्या आधारे पडताळणी होणे गरजेचे आहे. पोलिस प्रशासन आणि अन्न सुरक्षा व अन्न व औषध प्रशासनाशी संबंधित यंत्रणांनी समन्वयाने तपासणी मोहीम राबवावी, अशी मागणी होत आहे. किती दुकाने तपासली, किती ठिकाणी छापे टाकण्यात आले, किती माल जप्त झाला, किती नमुने प्रयोगशाळेत पाठविण्यात आले आणि किती गुन्हे दाखल झाले, याची माहिती प्रशासनाने द्यावी. तसेच शाळांच्या परिसरात तपासणी करण्यात आली आहे का आणि घाऊक विक्रेत्यांच्या व्यवहारांची चौकशी झाली आहे का, याबाबतही स्पष्टता आवश्यक आहे.
या कथित अवैध व्यवसायाकडे दुर्लक्ष केले जात असल्याचे, आर्थिक देवाणघेवाण होत असल्याचे आणि काही विक्रेत्यांना राजकीय स्तरावर संरक्षण मिळत असल्याचे आरोप स्थानिक पातळीवर केले जात आहेत. तथापि, या आरोपांची स्वतंत्र अधिकृत पुष्टी झालेली नाही. त्यामुळे कोणत्याही व्यक्ती, व्यावसायिक किंवा पदाधिकाऱ्याला पुराव्याविना दोषी ठरविण्याऐवजी वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या देखरेखीखाली निष्पक्ष चौकशी करण्याची मागणी करण्यात येत आहे.
तपासादरम्यान आर्थिक व्यवहार, मालाची खरेदी-विक्री, गोदामांची मालकी, वाहतूक व्यवस्था किंवा कथित संरक्षणासंबंधी पुरावे आढळल्यास संबंधितांवर कायद्यानुसार कारवाई करावी. तसेच कोणत्याही शासकीय कर्मचाऱ्याने कर्तव्यात कसूर केली आहे का, याचीही चौकशी व्हावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.‘विमल’ नावाने विकल्या जाणाऱ्या काही उत्पादनांच्या अस्सलतेबाबतही प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. संबंधित उत्पादन बनावट आहे किंवा त्यात नियमबाह्य घटक आहेत, असा निष्कर्ष केवळ चर्चेच्या आधारे काढता येणार नाही. त्यासाठी उत्पादनाचे नमुने, पॅकिंग, उत्पादकाची माहिती आणि प्रयोगशाळेतील तपासणी अहवाल आवश्यक आहेत. त्यामुळे संशयित उत्पादनांचे नमुने घेऊन त्यांचा स्रोत, उत्पादक, वितरण व्यवस्था आणि कायदेशीर स्थिती तपासावी, अशी मागणी होत आहे. मुक्ताईनगरातील कथित अवैध विक्रीच्या प्रश्नावर वरिष्ठ पोलिस अधिकारी आणि संबंधित अन्न सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी संयुक्तपणे आढावा घ्यावा. संशयित गोदामांची कायदेशीर तपासणी, पुरवठा साखळीचा शोध, शाळांच्या परिसरातील विक्री केंद्रांवर लक्ष आणि विद्यार्थ्यांपर्यंत पदार्थ पोहोचविणाऱ्यांवर कारवाई यांना प्राधान्य देण्याची गरज आहे. कारवाईचा वस्तुनिष्ठ अहवाल प्रसिद्ध केल्यास नागरिकांच्या मनातील प्रश्नांना उत्तरे मिळण्यास मदत होईल.
